Taalpost 995

maandag 11 januari 2010

Redactie: Erik Dams en Marc van Oostendorp; uitgave: Genootschap Onze Taal


1. Taalnieuws

- Het werkwoord ontvrienden, een van de woorden van het jaar 2009, kwam al in de zeventiende eeuw voor.
(Bron: Taaladviesdienst Onze Taal)

- Martijn Kager van de Universiteit Leiden wint de Taalunie Scriptieprijs met een scriptie over het werkwoord kunnen.
(Bron: Taalunieversum)

- Taalactiegroepen in Frankrijk vergelijken de bedreiging door het Engels met de invasie van de nazi's.
(Bron: Telegraph)


2. Taaltip: meervoud van bevoegd gezag

Het woord gezag kent in zijn oorspronkelijke, abstracte betekenis ('rechtsbevoegdheid; macht op grond van geestelijk overwicht') geen meervoud. Maar in de loop van de tijd heeft gezag een veel concretere betekenis gekregen: een combinatie als bevoegd gezag duidt een concrete partij aan (bijvoorbeeld de gemeente of de provincie). Daardoor is de behoefte aan een meervoud ontstaan.

Het meervoud is (bevoegde) gezagen. Van Dale en het Groene Boekje noemen het niet, maar veel andere naslagwerken wel: de Grote Koenen (1986), Verschueren (1996) en het Witte Boekje (2006). Er zijn wel alternatieven denkbaar (bevoegde gezagslichamen, bevoegde gezagsorganen of bevoegde instanties), maar gezagen is inmiddels helemaal ingeburgerd.


Vijf voor twaalf voor onze taal? Voor Onze Taal is het nooit te laat! 5 nummers voor € 12,-

3. Extra: mooiste Duitse woord

Wat is het mooiste Duitse woord? In het verleden koos de Duitse bevolking voor Liebe en Duitse prominenten voor Habseligkeiten. Het tijdschrift Onze Taal vroeg in november aan zijn lezers wat het mooiste Duitse woord in de Nederlandse taal is. Liefst 30% van de 3358 deelnemers stemde op fingerspitzengefühl, een 'goed ontwikkeld gevoel voor het in een bepaalde (delicate) situatie vereiste optreden'. Fingerspitzengefühl haalde bijna tweemaal zo veel stemmen als de nummer twee uit de lijst, überhaupt. Ook in de toptien pronken sowieso, einzelgänger, aha-erlebnis, ins Blaue hinein, quatsch, weltschmerz, himmelhoch jauchzend en heimwee.

Waarom gaat de voorkeur zo sterk naar fingerspitzengefühl? Daarover is meer te lezen in een artikel in het januarinummer van Onze Taal. Een overzicht van verkozen mooiste woorden en woorden van het jaar vindt u trouwens ook op de website van Onze Taal.


De gratis e-mailnieuwsbrief Taalpost verschijnt op maandag, woensdag en vrijdag. Aanmelden of afmelden als abonnee: www.taalpost.nl. Archief: www.taalpost.nl/texts/archief.htm.